Zielono-niebieska infrastruktura – dlaczego zmienia sposób projektowania odwodnienia?

Jeszcze kilkanaście lat temu celem projektowania odwodnienia było jak najszybsze odprowadzenie wody deszczowej do kanalizacji. Dziś takie podejście coraz częściej okazuje się niewystarczające. Intensywniejsze opady, postępująca urbanizacja i rosnąca powierzchnia terenów uszczelnionych sprawiają, że kanalizacja deszczowa jest coraz bardziej obciążona, a miasta częściej zmagają się z lokalnymi podtopieniami i jednocześnie z problemem suszy.

Coraz wyraźniej widać, że wyzwaniem nie jest sam deszcz, lecz sposób zagospodarowania przestrzeni.

Woda powinna zostać tam, gdzie spadła

Na tym właśnie opiera się idea zielono-niebieskiej infrastruktury. Zamiast jak najszybciej odprowadzać wodę do kanalizacji, dąży się do jej zatrzymania, infiltracji, retencji i – tam, gdzie to możliwe – ponownego wykorzystania.

Nie chodzi o pojedyncze rozwiązania, takie jak ogród deszczowy czy zbiornik retencyjny. Zielono-niebieska infrastruktura to cały system współpracujących ze sobą elementów, do których należą m.in.:

• ogrody deszczowe,
• muldy i niecki infiltracyjne,
• zielone dachy,
• nawierzchnie przepuszczalne,
• zbiorniki retencyjne,
• systemy wykorzystania deszczówki.

Dopiero ich odpowiednie połączenie pozwala skutecznie ograniczyć odpływ i odciążyć kanalizację.

Najpierw retencja, później kanalizacja

We współczesnym projektowaniu coraz częściej stosuje się prostą zasadę postępowania z wodą opadową:

1. zatrzymaj wodę w miejscu opadu,
2. umożliw jej infiltrację,
3. czasowo zretencjonuj nadmiar,
4. wykorzystaj wodę ponownie,
5. dopiero nadmiar odprowadź do kanalizacji.

Takie podejście jest podstawą koncepcji Water Sensitive Urban Design oraz Sponge City i coraz częściej znajduje odzwierciedlenie również w polskich wytycznych projektowych.

Skąd wzięła się zasada 30 mm?

W wielu miastach przyjmuje się obecnie, że pierwsze 30 mm opadu powinno zostać zagospodarowane na terenie inwestycji. Nie chodzi o zabezpieczenie przed ekstremalnymi deszczami, lecz o przejęcie większości opadów występujących w ciągu roku.

Dzięki temu do kanalizacji trafia znacznie mniej wody, a sieć przejmuje jedynie nadmiar pojawiający się podczas największych opadów.

Takie podejście pozwala:

• zmniejszyć ryzyko przeciążenia kanalizacji,
• ograniczyć wielkość odpływu ze zlewni,
• zwiększyć infiltrację do gruntu,
• poprawić bilans wodny,
• zapewnić wodę dla zieleni miejskiej.

To właśnie dlatego coraz częściej zasada ta pojawia się w miejskich standardach projektowych oraz dokumentach planistycznych.

Nie ma jednego rozwiązania dla wszystkich

Dobór elementów zielono-niebieskiej infrastruktury zawsze zależy od lokalnych warunków. Znaczenie mają m.in. przepuszczalność gruntu, poziom wód gruntowych, wielkość zlewni czy dostępna przestrzeń.

• Na gruntach przepuszczalnych największe korzyści daje infiltracja.
• Przy wysokim poziomie wód gruntowych większą rolę odgrywa retencja i kontrolowany odpływ.
• W zwartej zabudowie często łączy się retencję z wykorzystaniem deszczówki.
• Na niektórych parkingach i terenach przemysłowych konieczne jest również oczyszczanie spływu przed jego infiltracją.

W praktyce najlepsze efekty przynosi połączenie kilku rozwiązań w jeden spójny system.

Korzyści wykraczają poza gospodarkę wodną

Dobrze zaprojektowana zielono-niebieska infrastruktura nie tylko ogranicza ryzyko podtopień. Poprawia również bilans wodny, wspiera rozwój zieleni, zmniejsza efekt miejskiej wyspy ciepła, zwiększa bioróżnorodność i podnosi komfort użytkowania przestrzeni.

Dlatego coraz częściej staje się standardowym elementem nowoczesnego projektowania, a nie dodatkiem do kanalizacji deszczowej.

Jak ułatwić projektowanie?

Dobór odpowiednich rozwiązań wymaga analizy wielu parametrów oraz wykonania obliczeń hydrologicznych i hydraulicznych. Aby usprawnić ten proces, na platformie WaterFolder przygotowaliśmy zestaw kalkulatorów wspierających projektowanie zielono-niebieskiej infrastruktury już na etapie koncepcji.

Narzędzia umożliwiają m.in. dobór:

• ogrodów deszczowych: w pojemniku, infiltrujących do gruntu i szczelnych,
• muld i powierzchni infiltracyjnych,
• otwartych zbiorników retencyjnych,
• zielonych dachów.

Kalkulatory uwzględniają obowiązujące wytyczne oraz aktualne modele opadowe, dzięki czemu pozwalają szybko porównać różne warianty i przygotować rozwiązania dopasowane do warunków konkretnej inwestycji.

Kalkulator doboru ogrodów deszczowych

Kalkulator wspiera projektowanie ogrodów deszczowych, umożliwiając dobór odpowiedniego rozwiązania do warunków gruntowo-wodnych, wielkości zlewni oraz dostępnej przestrzeni. Obliczenia uwzględniają m.in. lokalne opady (PANDa), parametry infiltracji i poziom wód gruntowych, a wyniki obejmują najważniejsze parametry techniczne oraz raport projektowy.

Kalkulator doboru muld i powierzchni infiltracyjnych

Narzędzie umożliwia wymiarowanie muld i powierzchni infiltracyjnych zgodnie z wytycznymi DWA-A 138. Na podstawie parametrów zlewni, warunków gruntowych i modelu opadowego wyznacza wymagane wymiary obiektu oraz pomaga ocenić możliwość zastosowania infiltracji na danym terenie.

Kalkulator doboru zbiorników otwartych

Kalkulator służy do projektowania otwartych zbiorników retencyjnych oraz retencyjno-infiltracyjnych zgodnie z wytycznymi DWA-A 117 i DWA-A 138. Umożliwia dobór parametrów zbiornika z wykorzystaniem różnych modeli opadowych, a wyniki prezentowane są w formie przejrzystego raportu projektowego.

Kalkulator doboru zielonych dachów

Narzędzie pozwala dobrać odpowiedni układ zielonego dachu z uwzględnieniem wymaganej retencji oraz parametrów konstrukcyjnych. Projektant otrzymuje zestawienie warstw, najważniejsze parametry techniczne oraz dokumentację, którą można wykorzystać podczas przygotowywania projektu.

Od koncepcji do gotowego projektu

Zielono-niebieska infrastruktura odgrywa coraz większą rolę w projektowaniu systemów gospodarowania wodami opadowymi. Jej skuteczne wdrażanie wymaga odpowiedniego doboru rozwiązań oraz rzetelnych obliczeń uwzględniających lokalne warunki. Narzędzia dostępne na platformie WaterFolder wspierają projektantów na każdym etapie procesu – od analizy wariantów po przygotowanie dokumentacji – umożliwiając szybsze i bardziej świadome projektowanie zgodne z zasadami zrównoważonego gospodarowania wodami opadowymi.

Projektowanie systemów odwodnienia coraz częściej zaczyna się nie od kanalizacji, lecz od odpowiedzi na pytanie: jak najdłużej zatrzymać wodę tam, gdzie spadła? To właśnie ta zmiana sposobu myślenia stanowi fundament zielono-niebieskiej infrastruktury i jeden z najważniejszych kierunków rozwoju współczesnej gospodarki wodami opadowymi.